Door Jolanda van Duin, founder Dream2Work , 12 mei 2017

Mijn gezin van herkomst
Toen ik voor de keuze stond om na de HAVO een vervolgopleiding te kiezen kreeg ik weinig hulp vanuit het gezin waarin ik opgroeide. Mijn vader werkte met plezier lange dagen als grondarbeider, mijn moeder was fulltime huisvrouw, beiden waren bezig met hun eigen dagelijkse bezigheden. Hun wereld was klein. Ik denk dat ze graag wilden helpen, maar geen idee hadden hoe dat te doen. Mijn oudere broers en zus, allemaal studerend of werkend, gingen hun eigen weg. Zij hadden andere interesses en een andere manier van communiceren. Ik herkende weinig in hen. Hulp van school of van mensen buiten het gezin had ik niet. Ik ging na de havo door naar het vwo.

Te kleine wereld
Nadat ik twee maanden met tegenzin dezelfde theorie door spitte, vond ik een escape in een baan op kantoor. Ik maakte feitelijk geen keuze, uitstelgedrag was het. Ik leefde net als mijn ouders in een te kleine wereld. Niet dat ik thuis bleef. Ik bracht een paar jaar de ochtendkrant rond, stond soms om 05:00 uur op zodat ik om 07:00 uur in de bollenschuur een goede werkplek had. Later ging ik na het rondbrengen door voor een zaterdagbaan bij de HEMA in een andere stad. Ik kon daar een vaste baan krijgen na de havo, maar dat trok me niet. Ik verdiende als scholier veel geld en ik werkte veel, net als mijn vader. Dat hielp mij niet om goede keuzes te maken. De mensen waarin ik mezelf nu herken, had ik nog niet ontmoet. Het beroepenveld en de problemen die ik nu op wil lossen, kende ik niet.

Hulp vinden
Ook vandaag de dag willen ouders hun kinderen helpen met betere keuzes maken, maar ze weten vaak niet hoe. Sommige ouders hebben hun baan verloren of willen iets anders en worstelen met dezelfde loopbaanvragen. Hoe moeten ouders weten wat de toekomst qua werk gaat brengen en welke banen verdwijnen of gaan ontstaan? Veel werk is nu ook niet zichtbaar en onbekend. Ik sprak weldenkende ouders die samen met hun kind op een banenlijst van een vwo-opleiding alle beroepen doorstreepten die ze zelf niet kenden. We zullen vaker anderen buiten het gezin mogen vragen om te helpen.

Een beeld van werk krijgen
Dat scholieren, vooral in theoretische leerwegen, die hulp van anderen nodig hebben om goede keuzes te maken staat voor jongeren zelf buiten kijf. Ze oriënteren zich op hun toekomst binnen schoolmuren. School voldoet aan hun taak als ze door geleiden naar de volgende opleiding. Er zijn hbo opleidingen waar studenten tot het laatste leerjaar geen stage lopen buiten de schoolmuren. Studenten en werkzoekenden vertellen ons dat ze meer oriëntatie op de praktijk en werkervaring hadden gewild op het voortgezet onderwijs, want ze hadden geen “beeld” van werk. Melanie: “Als ik werk, betaald of onbetaald, niet zag, dan dacht ik er niet aan”. En Wesley zei na een rondleiding bij de Marine: “Als scholieren geen concreet beeld krijgen van het werk dat ze gaan doen, dan vergeten ze het weer”. De ondernemende Gijs (20) raakte mij enorm met zijn woorden: “Ik ken bedrijven niet, zij kennen mij niet. Ik ben niemand voor hen”.

De wereld dichtbij vergroten
Ik heb vaak gehoord van jongeren dat voor hen de kernvragen “Wie ben ik?” en “Waar wil ik voor gaan?” na het volgen van een beroepsopleiding niet is beantwoord. Al meer jongeren houden een tussenjaar, reizen is populair. “Om mezelf beter te leren kennen”, zeggen ze en ook “Ik wil nog niet werken”. Ja, hun wereld wordt in afstand vergroot. Maar hoe vaak zal reizen een vorm van uitstelgedrag zijn waaronder de menselijke behoefte aan zingeving zit én de behoefte aan (én angst voor) binding met de directe omgeving? Jongeren hebben mensen uit de praktijk nodig die hen meenemen en hun beeld van de werkende wereld dichtbij vergroten. Zodat ze zich herkennen en voelen dat ze hún toekomstige collega willen zijn. Als ze dat gevoel en het beeld van werk vasthouden, kunnen jongeren hun loopbaanreis gaan plannen.

Wie helpt mee?
Jongeren bij Dream2Work gaan deze ontmoetingen in de praktijk voor elkaar organiseren! Wie kent een bedrijf die hieraan mee wil doen?

Jolanda van Duin is blogger over sociaal-economische vraagstukken voor jongeren en bedrijven in de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt. Zij deelt ervaringen vanuit haar loopbaan en vanuit jongeren netwerkorganisatie Dream2Work Haarlem en Den Helder. 

Foto: jongeren en ouders oriënteren bij 2 ICT werkgevers op werk in de ICT – loopbaanbeurs Dream2Work in juni 2014.